Sizde www.exportaworld.com'a üye olun ihracata başlayın...
AKREDİTİF (L/C)
PEŞİN ÖDEME
Alıcının, satış sözleşmesi konusu malları bedeli peşin olarak ödendiğinde kontrata uygun süre ve biçimde sevkedilmemesi halinde ilk talebinde ödemenin yapıldığı cins döviz üzerinden geri ödeneceğine dair taahhüdü veya onun hesabına hareket eden yabancı bir bankanın peşin ödeme garantisi mukabilinde, mallar henüz sevk edilmeden sipariş konusu mal bedelinin satıcıya ödettirme şeklidir. Genellikle özel sipariş üzerine üretilen malların satışında kullanılmaktadır.
Peşin ödeme, en fazla ihracatçının yararına olan sattığı malın bedelinin hemen tahsilini sağlayan ithalatçının ödememe ihtimalini ortadan kaldıran ödeme şeklidir. Satıcının sermayesini uzun süre bağlı kalmaktan kurtarır.
Bazı ülkeler kambiyo rejimleriyle, dövizlerin peşin olarak transferini ve ihracatın gerçekleşmemesi dolayısıyla dövizlerin geri iadesini özel kayıtlamalara tabi tutmuştur.
AKREDİTİF (LETTER OF CREDİT)
Tanımı ve Özellikleri
Akreditif bir bankanın şarta bağlı ödeme garantisi olarak tarif edilebilir.
Akreditif bankanın ödeme taahhüdü ile satış bedelinin ödenmesini teminat altına alması ve finansman kolaylığı sağlaması itibariyle en fazla ihracatçıya yararlı bir ödeme şeklidir. Alıcı ve satıcı arasında çıkma olasılığı olan anlaşmazlıkları en aza indirmesi dolayısıyle uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılmaktadır.
Akreditif, alıcının bankasına verdiği talimata dayanarak o bankanın yabancı ülkedeki muhabiri aracılığı ile lehdara, belirlenen vesaikin saptanan süre içinde ibrazı karşılığında tarif edilen şekilde ödeme yapılacağına dair verdiği yazılı bir taahhüttür.
Akreditifte ödeme mala veya hizmete değil sadece ibraz olunan vesaike istinaden yapıldığından bu ödeme şekline Vesikalı Kredi (Documentary Credit) de denilmektedir.
Akreditiflerde en az 4 taraf vardır:
i. Amir (Applicant): İthalatçı firma
ii . Amir Banka (Issuing Bank): Akreditif açan banka
iii . Lehdar (Beneficiary): Satıcı firma
iv. İhbar/Teyit eden banka
Amir banka tarafından düzenlenen akreditif küşat mektubu şu bilgileri kapsar;
- Akreditifin şekli (Dönülebilir-Dönülemez)
- Numarası
- Düzenlenme yeri ve tarihi
- Geçerlilik süresinin sona erdiği tarih ve yer
- Amirin ismi ve adresi
- Lendarın ismi ve adresi
- İhbar bankasının ismi ve adresi
- Akreditifin döviz tutarı
- Teslim şekli
- Akreditifin ibrazda ödemeli veya vadeli poliçe kabullü veyahut vadeli ödeme nevinden hagisi olduğu
- Kısmi yükleme ve aktarmaya izin verilip verilmediği
- sevk yeri, sevkiyatın şekli ve varış yeri
- Yükleme vadesi
- Malların tanımı
- İstenilen vesaik
- Vadeli poliçe kabullü akreditiflerde istenilen poliçenin tarifi
- İlave Şartlar
- Rambursmanın şekli
- İhbar/teyit eden banka masraflarının hangi tarafa ait olduğu
- Vesaikin yükleme vesikası tarihinden itibaren ibraz süresi
- Akreditifin teyitsiz veya teyitli olduğu
- Akredetifin lehdara ihbar şekli
- Akreditifin "Vesikalı Krediler için Yeknesak Teamül ve Uygulamalar "(MTO'nun Yayın No. 500, 1993 değişikliği)'na tabi olarak düzenlendiğine dair açıklama.
Satın alınan malların ithali için gerekli belgeler akreditifde ibraz edilecek vesaik kapsamında belirtilir. Bu belgeler;
- Ticari Belgeler
- Resmi Belgeler
- Taşıma Belgeleri
- Sigorta Belgeleri
- Finansman Belgeleridir.
Satıcı tarafından, lehine açılan akreditifin alıcı ile yapılan satış sözleşmesine uygun olduğu görüldükten sonra malların sevkiyatı yapılarak, akreditifte istenilen, uygun vesaik ihbar eden bankaya ibraz edilerek akreditifde öngörülen ödeme metoduna ve rambursman şekline göre vesaik bedeli tahsil edilir.
Akreditifin Tabi Olduğu Uluslararası Kurallar
Akreditifin-Milletlerarası Ticaret Odasının Yayın no. 500, 1993 değişikliği "Vesikalı Krediler İçin Yeknesak Teamüller ve Uygulamalar"a tabi olarak ve "Standartlaştırılmış Vesikalı Kredi Formülleri"ne uygun bir biçimde tanzim edilmeleri gereklidir.
L/C ÇEŞİTLERİ:
A-VADEDEN ÖNCE İPTAL EDİLİP EDİLMEDİĞİNE GÖRE AKREDİTİFLER
1-Dönülebilir Akreditif (Revocable Credit)
Bu şekilde açılan akreditif önceden uyarma veya ihbar yapılmaksızın amirin istediği an iptal veya tadil edilebilir. İhbar eden banka tarafından tediye anına kadar akreditif amir tarafından iptal edilebilir. bu tip akreditif alıcıya azami elastikiyet sağlar. Satıcıyı mal bedelini tahsil etmek problemi karşısında bırakır. Bu nedenle dönülebilir akreditif satıcının alıcıya tam olarak güvendiği hallerde çok az kullanılır.
Bu akreditif daha ziyade alıcının lehine bir akreditiftir.
2-Dönülemez Akreditif
Gayrikabili rücu akreditif; öngörülen akreditif şartlarına tamamen uyulması kaydıyla belirlenen süre içinde çekilecek poliçelerin akreditifi açan Banka tarafından kabul edileceği veya ödeneceği hakkında kesin bir taahhüdü içeren akreditiftir. Bütün tarafların izni alınmadıkça gayrikabili rücu bir akreditif iptal edilemez ve şartları değiştirilemez. Akreditif açan Banka, sadece amirin isteğine dayanarak, bunu ne iptal edebilir ne de şartlarında değişiklik yapabilir. Bu suretle gayrikabili rücu bir akreditifin lehdarı, akreditif şartlarını yerine getirdiği takdirde akreditifin vadesi içinde çekeceği poliçenin, akreditifi açan Bankaca ödeneceğinden veya kabul edileceğinden, izni alınmadıkça vadesine kadar iptal edilemeyeceği gibi şartlarının da değiştirilemeyeceğinden emin olarak, alıcıya göndereceği malları üretmeye veya satın almaya hiçbir kaygı duymadan başlayabilir. Bu akreditif ise satıcının lehine bir akreditiftir.
2a-Dönülemez Teyitsiz Akreditif (Irrevocable, Unconfirmed Credit)
Bu akreditif, akreditif vadesinden önce lehdarın rızası olmaksızın tadil veya iptal edilemez.
Akreditifin lehdarı, belirtilen koşullara uygun vesaiki ihbar eden bankaya ibraz ettiğinde vesaik bedelinin akreditifin ödeme metoduna göre kendisine ödeneceğine dair akreditifi açan bankanın kesin bir taahhüdüne sahiptir. Akreditif teyitsiz olduğundan ihbar eden bankanın ödemenin yapılmasına ilişkin hiçbir sorumluluğu yoktur.
2b-Dönülemez Teyitli Akreditif (Irrevocable Confirmed Credit)
Satıcının ülkesindeki teyit bankasının akreditife, amir bankanın talebi üzerine onun ödeme taahhüdüne ilaveten kendi taahhüdünü eklediği akreditif şeklidir.
Satıcı böylece kendi rızası olmadan tadil ve iptal edilemeyecek akreditif için vade dahilinde şartlara uygun belgeleri ibraz ettiğinde ülkesindeki bankanın akreditifi teyit etmesi dolayısıyla vesaik bedelinin kendisine ödeneceği konusunda kesin güvence içindedir.
Bu akreditif teyit bankasının alacağı yüksek teyit komisyonu dolayısıyla dönülemez teyitsiz akreditife nazaran pahalı bir akreditif şeklidir.
B-BİR AKREDİTİFİN AÇILMASI SIRASINDA DİĞER ARACI BANKALARIN
SORUMLU OLUP OLMADIĞINA GÖRE AKREDİTİFLER
Teyitli/Teyitsiz Akreditifler
Açılması sırasında lehdara karşı muhabir Bankanın da sorumlu olması istenilip istenilmediğine göre akreditif teyitli veya teyitsizdir.
a- Teyitli Akreditif (Confirmed credit)
Muhabir Banka, akreditifi lehdara ihbar ederken amir Bankanın talimatına dayanarak kendi teyidini de eklemiş ve böylece akreditifi açan Bankanın yükümlülüğünü yerine getireceğine dair kendisi de sorumluluk almış bulunursa bu, teyitli bir akreditif olur. Teyitli akreditifte lehdara karşı hem yabancı ülkedeki alıcının Bankası hem de kendi ülkesindeki bir Banka yükümlü bulunmaktadır. Satıcılar için aranılması gereken bir akreditiftir. Alıcı için ise bir masraf demektir.
b- Teyitsiz Akreditif (Unconfirmed credit)
Bu tür akreditifte muhabir Banka akreditifi lehdara sadece ihbar eder. Örneğin; kabili rücu bir akreditif açan Banka bunu iptal etmek yetkisini daima saklı tuttuğu için, muhabir Banka da bu tür akreditifleri lehdara teyit etmez ve yükümlülük altına girmez. Zira hiçbir muhabir Banka, akreditif amiri Bankanın almak istemediği bir yükümlülük altına girmeye yanaşmayacaktır. Bu nedenle kabili rücu akreditiflerin ancak teyitsiz şekilde açılmaları mümkündür. Bu tür akreditif, ihracatçılar için de esaslı bir güvence sağlamaz.
Gayrikabili rücu bir akreditifin lehdara kendi ülkesindeki bir Banka aracılığı ile ve bu Banka tarafından bir yükümlülük altına girilmeksizin ihbar edilmesini isteyen amir Banka da o ülkedeki muhabirine, bu akreditifi teyit etmeksizin lehdara sadece ihbar etmesi talimatını verebilir. Alıcının menfaatine uygun bir akreditiftir.
C-KULLANIM ALANLARINA GÖRE AKREDİTİFLER
Ca- Adi akreditif (Fixed credit)
Akreditif talimatında belirtilen limit, çekilecek poliçelerle bir defa kullanılınca akreditif hükümden düşer. Adi akreditiflere dayanılarak akreditif limitini toplam olarak aşmamak kaydıyla birkaç defa poliçe çekilmesi de mümkündür. Rotatif şekilde açıldıkları belirtilmemiş olan akreditifler adi akreditif sayılır. Klasik akreditif tipidir.
Cb- Rotatif akreditif (Revolving credit)
Rotatif akreditif, bir kısmı veya tamamı kullanıldıkça ek bir değişiklik talimatına gerek kalmaksızın aynı şartlarla ve aynı tutar için otomatik olarak yenilenen akreditiftir.
İki şekilde açılabilir;
- Süreye bağlı rotatif
- Partiler halindeki rotatif akreditifler.
Cc-Karşılıklı akreditif (Back-to-back credit)
Back to Back akreditifle lehdar, akreditifi kendisine ihbar eden Bankaya başvurarak, kendi lehine açılmış olan akreditifi teminat olarak göstermek suretiyle ikinci bir lehdar lehine akreditif açılmasını ister. Banka kabul ettiği takdirde ilk akreditifin koşullarına bağlı olarak yeni bir akreditif açar. İlk lehdar, yeni akreditif bedelinin ödenmesini ilk akreditif tutarının tahsiline bağlayamaz. Bankayı ayrıca ramburse etmesi gerekir. Genellikle transit ticaret işlemlerinde karşımıza çıkar.
Cd- Devredilebilir akreditif (Transferable credit)
Devredilebilir akreditif, lehdarı tarafından ikinci bir lehdara devredilebilen akreditiftir. Devredilebilir akreditiflere genellikle ilk lehdarın malın üreticisi değil komisyoncusu olduğu durumlarda başvurulmaktadır. Gayrikabilirücu akreditifler devredilebilir olarak açılabilirler. Devredilebilir bir akreditif sadece bir kez devredilebilir. Akreditifi devir alan ikinci lehdar akreditifi tekrar bir başkasına devredemez. Gelen akreditif üçüncü lehdara devir edilemez ama bölünebilir. Buna da Divisible L/C denir.
Ce-Teminat-İhtiyat Akreditifi (Stand-by L/C)
Bu tür akreditiflerde amir Banka akreditif amirinin kefili sıfatıyla ve amirin üstlendiği bir yükümlülüğün yerine getirilmesini alıcı veya işverene karşı doğrudan veya onun Bankası vasıtasıyla garanti eder. Kısaca Stand by L/C bir kontrgarantidir. Normal ticari akreditiflerde amir Banka, belirli bir işlemin yerine getirilmesi halinde lehdara ödemede bulunurken, ihtiyat akreditiflerinde ödeme belirli bir işlemin yerine getirilmediği zaman gerçekleştirilmektedir. Bu tür akreditifler belirtilen farklılık nedeniyle değişik bir rol üstlenmekte, genellikle de büyük inşaat taahhüt işleri ile uzun vadeli satışlarda bir teminat olarak kullanılmaktadır.
Cf-Kırmızı Şartlı Akreditif (Red Clause L/C)
Bazı durumlarda ithalatçı firmalar, ihracatçılarına sevkiyatın yapılmasından önce peşin ödeme yapmak isteyebilirler. Bir başka deyişle ithalatçı açmış olduğu akreditifin tamamını veya bir bölümünü peşinen ihracatçıya kullandırabilir. Bu durumda ithalatçı Bankasından ihracatçı lehine red clause bir akreditif açması talebinde bulunur.
Bütün akreditif nevilerinde akreditifin kullanılması, malların sevk ve vesaikinin Bankaya tevdi olunmasına bağlı olduğu halde red clause akreditif, sevk ve belgelerin ibrazına gerek kalmaksızın ödeme yapmaya imkan vermektedir.
Cg- Yeşil Şartlı Akreditif (Green Clause L/C) (Peşin Ödemeli Akreditif)
Akreditifi açan Banka lehine, akreditifin kullanıcısı tarafından bir teminat mektubu verilmemişse, red clause akreditifleri açtıran firmalar büyük risklere girerler. Bu riskler green clause akreditifler ile en aza indirebilir. Green clause akreditif de, ihracatçının malları sevk etmesinden önce akreditifden tahsilat yapılmasına olanak tanımaktadır. Ancak bu peşin ödemeler, malların mülkiyetini Bankaya devreden ambar teslim makbuzları ile garanti altına alınmaktadır. Ambar teslim makbuzları, ambar firması tarafından düzenlenir ve depolanan malların değerini belirtir.
D-KULLANDIRMA ŞEKLİNE GÖRE
- Görüldüğünde ödemeli akreditif,
- Vadeli (Ertelenmiş ödemeli) akreditif,
- Kabul Akreditifi,
- İştira Akreditifi/İştira edilebilen akreditif
Da- Görüldüğünde ödemeli akreditif (Sight payment credit)
Görüldüğünde ödenecek olan akreditifte ödeme;
- Amir bankaca veya,
- Amir bankanın verdiği yetkiye dayanarak teyit veya ihbar Bankasınca ya da,
- Diğer bir bankaca,
Lehtarın, akreditif şartlarına uygun vesaiki ibraz etmesi üzerine yapılır.
Db-Vadeli (ertelenmiş ödemeli) akreditif (Deferred payment credit)
Vadeli (ertelenmiş ödemeli) akreditif alıcıya, mal bedelini, vesaik eline geçtikten bir süre sonra ödeme imkanı veren akreditiftir. Bu akreditifte yükleme ve akreditif vadesinden ileri bir tarihi taşıyan ödeme vadesi bulunur. Ödeme vadesi genellikle iki şekilde tespit edilir;
- Yüklemeden itibaren………….gün sonra veya;
- Fatura tarihinden itibaren…………gün sonra.
dc- Kabul akreditifi (Accaptance credit)
Vadeli satışlarda kullanılan kabul akreditiflerinde poliçe, satıcı ile alıcı arasındaki anlaşmaya göre; ibrazından bir süre sonra ödenmek üzere belli bir vade ile ya alıcı veya yabancı muhabir Banka üzerine keşide edilir. Vadeli (ertelenmiş ödemeli) akreditiflerde vesaikin bir poliçeye ilişik olarak Bankaya verilmesi şart olmadığı halde kabul akreditiflerinde vesaik bir poliçe ilişiğinde Bankaya teslim edilir.
Kabul akreditifleri ithalatçıya; ithal ettiği malların bedelini, bunları satarak elde edeceği para ile taksitler halinde ödemek imkanını da verir.
dd- İştira Akreditifi/İştira Edilebilen Akreditif (Negotiating type credit/Negotiable credit)
İştira akreditifinde ödeme, akreditif şartlarına uygun olarak düzenlenmiş ve poliçeye bağlı vesaik amir Bankaya geldikten sonra yapılır.
Poliçeler akreditif şartlarına uyularak lehdar tarafından; akreditif amiri, amir Banka veya akreditifte gösterilen diğer bir muhatap Banka üzerine, ibrazında ödemeli veya vadeli olarak çekilebilir. İştira akreditiflerinde, amir Banka ve varsa, teyit Bankası; lehdar tarafından bu akreditife dayanılarak çekilecek poliçelerin ödeme yükümlülüğünü, diğer akreditiflerden farklı olarak, yalnız keşideciye (lehdara) karşı değil iyi niyetli hamillerine karşı da üstlenmiş olur.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder